Jeśli zagrożenie trwa teraz
Odejdź w miejsce, z którego możesz bezpiecznie wyjść. Zabierz dzieci, jeśli możesz to zrobić bez zwiększania ryzyka. Zadzwoń pod 112. Nie wchodź do kuchni, łazienki ani pomieszczenia bez łatwego wyjścia. Nie próbuj odbierać siłą alkoholu, kluczyków lub telefonu.
Jeżeli nie możesz swobodnie rozmawiać, podaj dyspozytorowi adres i najważniejszą informację: że w domu jest agresywna osoba po alkoholu oraz czy są z Tobą dzieci. Nie rozłączaj się, dopóki dyspozytor nie powie, że możesz to zrobić.
Najważniejsze w skrócie
- Alkohol nie usprawiedliwia przemocy.
- Nie konfrontuj agresywnej osoby po alkoholu i nie ogłaszaj wtedy ultimatum.
- Przygotuj plan, dokumenty, pieniądze, telefon i bezpieczne miejsce zanim dojdzie do kolejnej sytuacji.
- Nie obciążaj dzieci rolą pośrednika ani obrońcy.
- W zagrożeniu dzwoń pod 112; Niebieska Linia 800 120 002 działa całodobowo i bezpłatnie.
Agresja to nie tylko uderzenie
Możesz miesiącami mówić sobie, że „przecież mnie nie bije”. Tymczasem bezpieczeństwo odbierają także wyzwiska, groźby, niszczenie przedmiotów, szarpanie, blokowanie drzwi, zabieranie telefonu, kontrolowanie pieniędzy, zmuszanie do seksu, straszenie odebraniem dzieci i prowadzenie samochodu po alkoholu.
Nie musisz czekać na obrażenia, żeby szukać pomocy. Alkohol może zwiększać ryzyko i gwałtowność zachowania, ale odpowiedzialność za przemoc ponosi osoba, która ją stosuje.
Jak ocenić sytuację bez czekania na „prawdziwą przemoc”
| Co się dzieje | Co jest teraz najważniejsze | Twój następny krok |
|---|---|---|
| Podnosi głos, obraża, prowokuje kłótnię | Przerwanie eskalacji | Nie wyjaśniaj problemu picia. Zakończ rozmowę krótkim komunikatem i odejdź do bezpiecznego miejsca. |
| Blokuje drzwi, zabiera telefon, grozi lub niszczy rzeczy | Możliwość wezwania pomocy i opuszczenia miejsca | Nie uprzedzaj o swoich kolejnych ruchach. Gdy możesz bezpiecznie wyjść, zrób to i wezwij pomoc. |
| Szarpie, uderza, dusi, używa przedmiotu jako broni | Natychmiastowa ochrona życia i zdrowia | Dzwoń pod 112. Nie wracaj po rzeczy, jeśli oznaczałoby to ponowne wejście w zagrożenie. |
| Po wytrzeźwieniu przeprasza, ale sytuacja się powtarza | Ocena czynów, nie obietnic | Uruchom własny plan bezpieczeństwa i skonsultuj sytuację z Niebieską Linią lub lokalnym ośrodkiem interwencji kryzysowej. |
Dlaczego rozmowa w środku awantury nie działa
W kryzysie możesz automatycznie tłumaczyć, uspokajać, przepraszać za rzeczy, których nie zrobiłaś, albo stawać między nim a dziećmi. Celem nie jest wtedy rozwiązanie problemu picia. Celem jest zakończenie ekspozycji na zagrożenie.
Nie wyciągaj telefonu ostentacyjnie, jeśli może to zwiększyć ryzyko. Nie groź policją, jeśli nie możesz jej bezpiecznie wezwać. Gdy jest możliwość, odejdź i wezwij pomoc z bezpiecznego miejsca. Jeżeli sytuacja zdarza się regularnie, ustal z zaufaną osobą hasło oznaczające, że ma zadzwonić po pomoc.
Co powiedzieć, kiedy musisz przerwać kontakt
W chwili eskalacji komunikat powinien być krótki. Nie tłumacz go pięcioma kolejnymi zdaniami i nie czekaj na zgodę.
- „Nie będę teraz rozmawiać. Zabieram dzieci i wychodzę”.
- „Nie podchodź do mnie. Wzywam pomoc”.
- „Wrócę do tej rozmowy tylko wtedy, kiedy będziesz trzeźwy i spokojny”.
- „Dzieci nie zostają teraz pod Twoją opieką”.
Jeżeli wypowiedzenie takiego zdania może zwiększyć zagrożenie, pomiń je. Ciche wyjście i wezwanie pomocy są ważniejsze niż jasne zakomunikowanie granicy.
Przygotuj plan przed następnym wieczorem
Plan bezpieczeństwa powinien być prosty i możliwy do wykonania w stresie. Przygotuj:
- naładowany telefon i zapisane numery alarmowe;
- kopie dokumentów swoich i dzieci;
- leki, klucze i niewielką kwotę pieniędzy;
- miejsce, do którego możesz pojechać bez wcześniejszych ustaleń;
- osobę, która zna sytuację;
- bezpieczny sposób opuszczenia mieszkania;
- ustalenie z dziećmi, do kogo mają pójść i pod jaki numer zadzwonić.
Nie przechowuj planu w miejscu, do którego mąż ma łatwy dostęp, jeśli jego odkrycie może zwiększyć ryzyko. Jeżeli kontroluje telefon, skorzystaj z urządzenia zaufanej osoby przy kontakcie z pomocą. Rozwinięty plan bezpieczeństwa przy agresji pomoże Ci także przygotować wyjście, instrukcje dla dzieci i bezpieczne dokumentowanie zdarzeń.
Nie musisz informować go o każdym przygotowaniu
Granice zwykle komunikujemy jasno, ale bezpieczeństwo jest ważniejsze niż przejrzystość wobec osoby stosującej przemoc. Oddzielne dokumenty, pieniądze, konsultacja prawna i uzgodnione miejsce schronienia nie wymagają jego zgody ani wcześniejszego ostrzeżenia.
Co powiedzieć dzieciom
Dziecko nie powinno uspokajać ojca, chować butelek, odbierać mu kluczyków ani stawać między dorosłymi. Powiedz prostymi słowami: „Kiedy tata krzyczy lub zachowuje się niebezpiecznie, to nie jest Twoja wina. Nie próbuj go zatrzymywać. Idź do ustalonego miejsca i zadzwoń do wskazanej osoby”.
Nie każ dziecku zachowywać przemocy w tajemnicy. Jednocześnie nie obciążaj go szczegółami dorosłych decyzji. Potrzebuje jasności, że ktoś dorosły ma plan.
Plan bezpieczeństwa dla dzieci: trzy proste ustalenia
- Miejsce: dziecko wie, dokąd ma pójść — do konkretnego pokoju z wyjściem, sąsiada lub wcześniej wskazanej osoby.
- Kontakt: zna numer 112 odpowiedni do wieku albo potrafi zadzwonić do jednej zaufanej osoby.
- Zasada: nie wchodzi między dorosłych, nie odbiera alkoholu i nie próbuje fizycznie Cię bronić.
Przećwicz drogę i numer bez odgrywania przerażających scen. Powiedz dziecku, że wezwanie pomocy nie jest zdradą rodzica. Jeśli dziecko potrzebuje rozmowy poza rodziną, Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży działa pod numerem 116 111.
Dokumentowanie może pomóc, ale nie ryzykuj dla dowodu
Zachowuj wiadomości z groźbami, zdjęcia szkód i dokumentację medyczną, jeśli możesz robić to bezpiecznie. Zapisuj daty zdarzeń i świadków. Nie prowokuj zachowania ani nie nagrywaj ostentacyjnie, gdy mogłoby to narazić Ciebie lub dzieci. Pomoc możesz uzyskać także bez perfekcyjnie zgromadzonego materiału.
Checklista do przygotowania poza sytuacją kryzysową
- telefon, ładowarka lub powerbank;
- klucze do domu i samochodu przechowywane w dostępnym miejscu;
- dokumenty, leki i podstawowe rzeczy dzieci;
- niewielka kwota gotówki lub dostęp do własnych środków;
- adres bezpiecznego miejsca i sposób dotarcia do niego;
- ustalone hasło z zaufaną osobą;
- ważne numery zapisane również poza telefonem;
- kopia dowodów zdarzeń przechowywana poza urządzeniem, które może kontrolować sprawca.
Nie musisz przygotować wszystkiego naraz. Zacznij od telefonu, dokumentów, jednej osoby i jednego miejsca. To cztery elementy, które najczęściej da się zorganizować bez odkładania działania na idealny moment.
Gdzie szukać pomocy
W bezpośrednim zagrożeniu dzwoń pod 112. Ogólnopolskie Pogotowie dla Osób Doznających Przemocy Domowej „Niebieska Linia” działa pod numerem 800 120 002, całodobowo i bezpłatnie. Konsultanci wskażą lokalne formy wsparcia. Możesz też skontaktować się z Ośrodkiem Interwencji Kryzysowej, Ośrodkiem Pomocy Społecznej lub najbliższą jednostką Policji.
Pomoc dotycząca przemocy i pomoc dotycząca uzależnienia to dwa różne tory. Leczenie jego picia nie zastępuje Twojego planu bezpieczeństwa. Przeprosiny po wytrzeźwieniu nie cofają ryzyka, jeśli zachowanie się powtarza i nie ma realnego działania.
Czy możesz uruchomić procedurę Niebieskie Karty?
Procedura Niebieskie Karty służy skoordynowaniu pomocy, gdy istnieje podejrzenie przemocy domowej. Nie jest tym samym co pozew ani diagnoza uzależnienia. O jej zastosowanie i dostępne lokalnie kroki możesz zapytać Policję, pomoc społeczną lub Niebieską Linię. Nie odkładaj wezwania 112 tylko dlatego, że nie wiesz, jak formalnie nazywa się dana procedura.
Czego nie brać na siebie
Nie jesteś odpowiedzialna za to, czy zgłoszenie „zniszczy mu życie”. To jego zachowanie stworzyło sytuację wymagającą reakcji. Nie musisz też czekać, aż sam uzna problem. Możesz konsultować bezpieczeństwo, prawo, finanse i wsparcie psychologiczne bez jego udziału.
Zacznij od ochrony, potem układaj dalsze decyzje
Poradnik pomaga odróżnić pomoc od ratowania, przygotować granice i plan reagowania w kryzysie. W bezpośrednim zagrożeniu najpierw korzystaj z pomocy służb.
Zobacz poradnik PDF — 39 złJeśli potrzebujesz danych o skali problemu, zobacz statystyki o alkoholu, przemocy domowej i sytuacji dzieci. Zestawienie rozróżnia przemoc ogółem i przypadki odnotowane pod wpływem alkoholu.